NICO-expeditie Netherlands Initiative Changing Oceans
3

Willemstad - Oranjestad

25 januari - 2 februari

Van 25 januari tot en met 2 februari 2018 voer de Pelagia tussen Willemstad, de hoofdstad van Curaçao, en Oranjestad, de hoofdstad van Aruba. Aan boord waren onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam, Wageningen Marine Research, TU Delft en het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee.

In de derde etappe draaide het om kartering van het onderwaterlandschap, onderzoek naar mesofotische riffen (dieper dan 30 meter), grondwaterkwel en diepe blauwalgenmatten.

Expeditieleider Petra Visser (UvA): “Normaliter onderzoek ik blauwalgen op de ondiepere koraalriffen. Deze keer ging mijn interesse uit naar de dikke blauwalgenmatten voor de kust van Bonaire. Toen onze collega’s van Wageningen Marine Research daar met een duikboot gingen kijken, ontdekten ze een zwarte smurrie van blauwalgen die de zandbodem bedekt. Dat riep destijds veel vragen op: waar komen de algenmatten precies voor, en hoe komen ze daar? Waaruit bestaan de algenmatten (welke soorten), en welke effecten hebben ze? Zijn ze bijvoorbeeld toxisch, en kunnen ze bijvoorbeeld stikstof fixeren?”

Onderzoeksthema’s
“Met een camera brachten we de onderwaterbodem rond de ABC-eilanden in kaart. Niet alleen om de algenmatten te lokaliseren, maar ook vanwege het onderzoek naar mesofotische riffen dieper dan 30 meter. We troffen alleen ten oosten van Curaçao nog diepe koraalriffen aan, verder nergens. De diepe, dikke blauwalgenmatten hebben we alleen bij Bonaire gevonden. Dat is wel bijzonder. Hoe komt dat? We denken dat het te maken heeft met de morfologie. De kust voor Kralendijk is redelijk vlak onder het rif op 40 meter diepte en loopt geleidelijk af tot een diepte van 80 meter. Deze zandzone is blijkbaar een geschikte habitat waar de diepe blauwalgenmatten zich kunnen handhaven.”

“Maar de hamvraag is: hoe ontstaan die algenmatten daar? Daarvoor moet je weten waar de nutriënten precies vandaan komen. Op het eiland staan veel septic tanks op een ondergrond van kalksteen. Nutriënten sijpelen het grondwater in, en dat komt ergens in de oceaan weer omhoog. Daarnaast komen er flinke regenbuien voor, waardoor er ook afspoeling vanaf het land is. De hydrologen aan boord gaan nog verder met het onderzoek naar de mogelijke verspreidingsroute.”

Eerste resultaten en bevindingen
Fleur van Duyl (Expeditieleider, NIOZ) ontdekte dat er nog een andere invalshoek is om naar de algenmatten te kijken: “Met de CTD-meetapparatuur hebben we profielen gemaakt van de waterkolom (temperatuur, zoutgehalte en chlorofyl). Daaruit blijkt dat er een groot verschil is tussen twee watermassa’s, juist op de diepte waar de algenmatten voorkomen. Op 50 meter diepte daalt de temperatuur, stijgt het zoutgehalte en is er meer chlorofyl. Het zou dus kunnen dat de algenmatten juist daar op de tussenlaag groeien, omdat er net wat meer nutriënten zijn.”

“Om de samenstelling van de algenmatten te kunnen bepalen, moesten we er monsters van nemen. Dat viel tegen. We dachten met sedimenthappers te kunnen werken, buizen die zich in het sediment boren, maar die kwamen allemaal leeg boven. Het zand bleek te hard. Toen hebben we een boxcore ingezet, een hele zware metalen bak. Die kwam wel met een heleboel zand en andere dingen boven, maar zonder blauwalgen. We hadden dus eigenlijk behoefte aan een soort onderwaterstofzuiger. Uiteindelijk hebben we duikers uit Bonaire ingeschakeld, en die hebben de monsters uit de blauwalgenmatten verzameld. Die monsters gebruiken we nu voor moleculaire analyses om te kijken wat voor soorten erin zitten, en wat ze kunnen. Van blauwalgen is bijvoorbeeld bekend dat ze stikstof kunnen fixeren. Daarnaast kunnen ze gifstoffen produceren. De vraag is: vinden we dat terug in de diepe algenmatten?”

“Uit de eerste analyses blijkt dat deze blauwalgenmatten geen stikstof kunnen fixeren. Waarschijnlijk omdat ze voldoende nutriënten krijgen, en omdat er op die diepte heel weinig licht is. Daarnaast heb ik ook toxiciteitstesten gedaan, daar worden garnaaltjes voor gebruikt. Die gebruikte ik eerder ook om de toxiciteit van blauwalgen op ondiepe koralen te bepalen. Daar vond ik dat die algen giftig zijn, soms extreem giftig. Maar bij de algen uit de diepe matten bleven alle garnaaltjes in leven. Die blijken dus niet giftig voor garnaaltjes.”

Ondertussen gaat het onderzoek naar blauwalgen in het Caraïbische gebied verder. Wordt vervolgd…

 

Gerelateerde nieuws- en blogberichten

Nieuwe lichting opstappers veilig de zee op

Wist je dat iedereen die meegaat aan boord van de RV Pelagia eerst verplicht een Safety@Sea training moet volgen? Dan leer je bijvoorbeeld wat je moet doen bij een evacuatie op zee. Hoe dat [...]

12 maart 2018
NTR FOCUS | Wie doodt het koraal?

Het koraal bij de ABC-eilanden sterft steeds verder af. Mogelijke oorzaak voor die sterfte zijn giftige blauwalgen. NICO-onderzoekers vonden bij Bonaire een gigantisch veld met deze [...]

28 februari 2018
Klimaatverandering en stijgende zeespiegel bedreigen eilanden: tijd dringt

Meer orkanen, overstromingen en een grote afname van koraal. De gevolgen van klimaatverandering op Curaçao worden steeds merkbaarder. De Zuidkust, waar veel stranden en ook de historische [...]

19 februari 2018
NICO-expeditie bij Vroege Vogels

Aan het einde van etappe 3 van de NICO-expeditie interviewde Vroege Vogels-verslaggever Rob Buiter chief scientists Erik Meesters en Fleur van Duyl. Hoe zit het met die blauwalgmatten die [...]

18 februari 2018
Trouw | Nieuw probleem dreigt voor het koraal: blauwalgen

Blauwalgen bedreigen het koraal van de Antillen, het enige in ons koninkrijk. Onderzoekers zoeken naar een oplossing. "De voedselkringloop is hier flink verstoord." Lees hier het [...]

12 februari 2018
Toerend rond de ABC-eilanden: de zoektocht naar grondwaterbronnen, cyanomatten en mesofotische koraalriffen

Op 25 januari zijn we, de opstappers en bemanning van leg 3, aan het begin van de avond vertrokken vanuit Curaçao en op weg gegaan naar Bonaire. ’s Nachts nog even met de multibeam aan een [...]

3 februari 2018
Kaarten maken van de zeebodem

Iedereen die eropuit trekt om ergens onderzoek te doen wil natuurlijk precies weten waar hij of zij is. Op land is dat meestal geen probleem. Van bijna alle delen van de wereld zijn er wel [...]

1 februari 2018
Op zoek naar grondwater om koraalriffen te beschermen

De derde NICO-etappe heeft ons vanaf Curaçao langs Bonaire gevoerd. Tijdens deze tocht proberen we beter te begrijpen wat er rond deze eilanden gebeurt met de nutriënten die via land in zee [...]

31 januari 2018
NICO-expeditie start Caribisch deel van onderzoeksprogramma #ChangingOceans

Welke veranderingen spelen er in de Caribische Zee? Op 25 januari vertrok onderzoeksschip RV Pelagia uit de haven van Willemstad om voor anderhalve maand onderzoek te doen naar [...]

22 januari 2018
Geen wetenschap zonder de bemanning van de RV Pelagia

Wetenschap op zee is nergens zonder een belangrijke groep mensen aan boord: de bemanning. Op de RV Pelagia is een team van dertien man sterk de hele dag bezig ons onderzoek te faciliteren. [...]

11 januari 2018

Meer legs