NICO-expeditie Netherlands Initiative Changing Oceans
10

Texel - Amsterdam

24 mei - 6 juni

Van 24 mei tot en met 6 juni 2018 was de Pelagia terug op de Noordzee. Aan boord waren onderzoekers van Naturalis Biodiversity Center, het Westerdijk Instituut en NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee. 

Tijdens etappe 10 werd de biodiversiteit in de Noordzee onderzocht.

Rob Witbaard: “In de tiende etappe hebben we de biogeochemische uitwisseling van de Noordzeebodem bekeken. Zelf was ik geïnteresseerd in de populatie noordkrompen (Arctica islandica) in de noordelijke Noordzee. Ik ben daar 20 jaar geleden geweest en had nu de kans om deze schelpdieren opnieuw te monsteren. Met deze informatie kan ik populatieparameters, zoals mortaliteit, overleving en groeisnelheden, goed inschatten.”

Onderzoeksthema’s
“Het grote thema was biodiversiteit, daar werkten verschillende onderzoekers aan. Ik onderzocht de biodiversiteit van het bodemleven met de focus op de noordkromp. Lodewijk van Walraven van het NIOZ was mee om te zoeken naar kwalpoliepen. Er is nog weinig bekend over hoe en waar kwallen zich voortplanten. Op alle stations op het traject hebben we in de waterkolom gevist om te kijken welke soorten kwallen daar voorkomen. Onderzoekers van Naturalis Biodiversity Center verzamelden individuele dieren (specimens) voor hun referentiecollectie. Daarnaast hebben we ook geprobeerd de technieken voor het gebruik van ‘environmental DNA’ (e-DNA) verder te ontwikkelen. Zo werd er ook gekeken naar e-DNA van vissen om te zien of je een watermonster kunt gebruiken om vast te stellen welke vissen erin zwemmen.”

“Kelli Griffith (Westerdijk Instituut) richtte zich op de aanwezigheid van schimmels in het zeewater. Daarover is eigenlijk nauwelijks iets bekend. Ten slotte onderzochten Karline Soetaert en Emil de Borger van het NIOZ de uitwisselingsprocessen (fluxen) tussen de zeebodem en het bovenstaande water. Denk aan het uitlogen van nutriënten. Het is de bedoeling om deze data te gebruiken in het modelleerwerk.”

Eerste resultaten en bevindingen 
“Er zijn voor het eerst poliepen ontdekt van een bepaalde kwallensoort. De kwallensoort was al bekend in de Noordzee, maar de poliepen werden er nog niet eerder gezien. Dat is best spectaculair! Ondertussen heb ik de data van de organismen die op de zeebodem leven al redelijk in beeld. Wat blijkt? In het zuiden van de Noordzee zien we de meeste soorten. Naarmate je verder naar het noorden gaat, wordt het water dieper en zie je steeds minder soorten. Er leeft daar een soort die zo veelvuldig voorkomt dat hij een groot deel van de biomassa uitmaakt: de noordkromp. Dan praat je over 20 kilo natgewicht op 20 vierkante meter. Als je de noordkromp eruit haalt, heb je dus veel minder biomassa.”

“In het zuiden van de Noordzee, net ten noorden van de Waddeneilanden, vind je heel veel verschillende soorten en heel veel individuen. Dat zijn allemaal wat kleinere soorten. Ook heb ik nu hele goede schattingen voor wat betreft mortaliteit in de noordkromppopulatie, omdat ik de resultaten kan vergelijken met die van twintig jaar geleden.”

“Waarom dat belangrijk is? De noordkromp is binnen OSPAR aangewezen als een bedreigde soort, die extra aandacht nodig heeft. De populatie die wij hebben bekeken is een redelijk ongestoorde populatie. Dus als je schattingen hebt voor mortaliteit (c.q. overleving) kun je onderzoeken of deze heel erg afwijkt voor dezelfde soort in de zuidelijke Noordzee. Het is ook belangrijk om de cijfers op te kunnen schalen: je hebt immers basiswaarden nodig. De noordkromp is een kwetsbare soort omdat die schelp heel oud kan worden. De leeftijd van de oudste noordkromp die ooit gevonden is, wordt geschat tussen de 405 en 410 jaar. In het zuiden van de Noordzee had de soort in het verleden erg te lijden onder intensieve boomkorvisserij. Die vismethode is nu verboden, maar heeft dat een positieve invloed op de mortaliteit in het gebied? Dat zijn de vragen voor lange termijn onderzoek.”
 

Gerelateerde nieuws- en blogberichten

Leidsch Dagblad | Column Jong geleerd: De walvis

Auke-Florian Hiemstra studeert biologie in Leiden en onderzoekt inktvissen en koralen. Hij werkt bij Naturalis en zijn studentenkamer is net een museum - maar Naturalis is niet zijn [...]

12 juni 2018
Op naar de volgende dosis ‘vitamin-sea’

Als student mariene wetenschappen kreeg ik de unieke kans om met de NICO-expeditie twee weken mee de Noordzee op te gaan. Tijdens deze vaart naar het hoge noorden onderzoeken wetenschappers [...]

11 juni 2018
TROUW | Op expeditie naar de Noordzee, want ook die bergt nog mysteries genoeg

Van plankton tot noordkromp nam de bemanning van het onderzoeksschip Pelagia mee naar huis van zijn twee weken lange tocht over de Noordzee. Voor de wetenschap. Maar leuk was het ook.

7 juni 2018
NPO Radio 1 | De gekste beestjes uit de Noordzee, opgevist vanaf de Pelagia

Kerngezonde koralen, gigantische pissebedden en gevleugelde zeeslakjes. De afgelopen maanden hebben we u in Nieuws & Co op de hoogte gehouden van de zogeheten NICO-expeditie. Maandenlang [...]

6 juni 2018
Walvis in ons plankton-netje

“Oh God, be good to me. Thy sea is so wide and my ship is so small” luidt het tegeltje in de eetzaal. Inmiddels begin ik het te begrijpen. Daar varen we dan, alleen zichtbaar als klein [...]

5 juni 2018
Alles voor de wetenschap

Als ik mensen vertel dat ik mariene wetenschappen studeer, is hun eerste vraag altijd: “oh ga je dan op tropische plekken duiken en koralen bekijken?”. Ik moet dan het toch enigszins [...]

5 juni 2018
Het ecosysteem van de Noordzee

In de Nederlandse wateren spitsen de onderzoekers zich toe op de zeebodem en waterorganismen. De Noordzee is een van de intensiefst gebruikte zeeën ter wereld en dat heeft gevolgen voor het [...]

1 juni 2018

Meer legs