Saharazand is voor de wetenschappers erg waardevol. In het stof zitten ijzerdeeltjes die dienen als voedingstof voor verschillende soorten organismen in de oceaan. Wanneer plankton zich voortplant, neemt het CO2 op uit de atmosfeer. De hypothese is dat stof mogelijk als ‘oceaanmeststof’ fungeert en het broeikasgas opvangt. Een relevant gegeven om verder uit te zoeken aangezien CO2 in de atmosfeer toeneemt. 

In de Atlantische Oceaan is er een belangrijke koppeling tussen stof en het leven in de oceaan. Bovenop het dak van de Pelagia staan daarom stoffilters. Ze zijn verbonden aan een soort stofzuiger die automatisch aanslaat wanneer de wind uit de juiste richting komt. Dit voorkomt dat roet uit de motoren wordt opgenomen in de filters. Masterstudent Falco van Bakel (Vrije Universiteit) verwisselt de filters elke 24 uur voor NIOZ stofman Jan-Berend Stuut. Zijn oogst hangt af van de windrichting. Als die helemaal verkeerd staat, kan dat zelfs knap vervelend zijn want dan verstoort het roet uit de motoren de metingen.

De stoffilters bovenop het dak van de RV Pelagia.

De meest productieve dag van Sahara stof verzamelen was op het eerste ‘24 uur station’ genaamd M1. Op deze plek blijft de Pelagia meerdere uren liggen zodat wetenschappers monsters kunnen nemen en metingen kunnen doen. Het station wordt gekenmerkt door een boei van het NIOZ die elke 4 dagen stof opneemt in een sedimentval. Deze vallen worden jaarlijks leeggemaakt. De filters gaan richting het lab op Texel en de vallen worden weer uitgezet op de oceaan zodat er een continue meting plaatsvindt. Ook doen we onderzoek naar het stof dat zich in de loop van de geologische geschiedenis heeft ophoopt op de oceaanbodem. Eén van de wetenschappelijke vragen is of er in de laatste ijstijd evenveel stof was als nu.

Aankomst bij station M1, de stoffilter op zee van het NIOZ.

Eenmaal terug in Nederland wordt het stof geanalyseerd en bepaald waaruit het bestaat en wat voor grootte de stofdeeltjes hebben. Nu het schip naar het westen koers zet laten we de stofstorm achter ons. We zijn nu halverwege de Atlantische Oceaan nog voldoende stations in het vooruitzicht voordat we aankomen in Curaçao.

Sofie Bosmans
VU masterstudent Earth Surface Processes, Climate and Records